Zie ook VIDEO 'Mijn winkel gaat om zeven uur 's morgens open', vertelt dassenmaker Maurizio Marinella van achter de toonbank van zijn krappe winkel in het centrum van Napels. 'Zo kunnen mijn klanten, veelal zakenmensen die om acht uur aan het werk zijn, voordat ze naar kantoor gaan bij mij langskomen. Nog even een nieuwe das kopen? Zo vroeg in de morgen parkeert u hier de auto voor de deur en verschijnt u perfect gekleed op kantoor.'

Die perfect geklede man leeft in Napels in een wereld van uitersten. Napels is schitterend, dat is zeker. De stad in Zuid-Italië ligt aan de fraaie Golf van Napels met in de verte de eilanden Ischia en Capri. En met de imposante winkelgalerij Umberto I, koninklijke paleizen, gastvrije bewoners en altijd buffelmozzarella op de pizza.

Maar Napels is anno 2008 vooral beroemd vanwege de vuilniszakken op straat. De stad gaat al jaren gebukt onder een probleem met afvalverwerking. Duizenden tonnen troep en daarmee boze bewoners die de al overvolle vuilstortplaatsen blokkeren. Het falen van de overheid en de infiltratie van de maffia, in Napels 'camorra' genaamd, in de vuilnisverwerkende sector hebben de stad op de knieën gekregen.

Vuilnis en camorra. Dat is wat Napels voor velen is geworden. Toeristen mijden de stad. Bewoners knijpen op straat de neus dicht en generen zich. Eigenlijk is de lol er een beetje af hier.

Hoe totaal anders is de sfeer even buiten de stad in de gigantische kleermakershal van Ciro Paone en zijn familie. In 1953 begon Paone een kleermakersbedrijf, vijftien jaar later lanceerde hij het label Kiton, dat uitgroeide tot een van de beste en duurste kledinglijnen ter wereld. Op verzoek maakt Kiton bijvoorbeeld een pak van vicuñawol. Deze zachte en delicate wolsoort komt van een zeldzaam dier uit de kamelenfamilie. De prijs voor een pak kan oplopen tot euro 30.000.

In de hal heerst een sfeer van nuchterheid. Ontspannen, maar geconcentreerd zetten zo'n driehonderd kleermakers de

pakken, overhemden en dassen in elkaar. 'Deze kleermakers', zo vertelt directeur Antonio Paone, een neef van Ciro, terwijl hij verschillende stoffen laat zien, 'zijn voor ons het allerbelangrijkste. Ze kunnen stuk voor stuk geheel zelfstandig een compleet pak in elkaar zetten. Napels kent nog altijd veel van dit soort vakmannen' (zie ook 'Napolitaanse stijl' op de pagina hiernaast).

Paone koestert zijn 'sarti'. 'We behandelen ze natuurlijk heel goed. Deze heren werken liever bij ons dan als kleine zelfstandige. Het geeft ze rust. En we eten hier iedere dag samen in ons eigen restaurant, dat het beste uit de Napolitaanse keuken serveert.' Het pakken maken lijkt mannenwerk bij Kiton, knopen aanzetten wordt daarentegen uitsluitend door vrouwen gedaan. 'Omdat het bijzonder fijn werk is', legt Antonio Paone uit, 'daar zijn kleine handen voor nodig.'

Paone dringt erop aan de stoffen die hij gebruikt goed te bekijken. De vicuñastof is geweven met garen van 12,5 micron. Op dit moment het fijnste garen dat er is. Binnenkort gaat Kiton echter ook pakken maken van draden van 11,9 micron. Daarmee is het garen bijna niet meer te zien. 'Dat leent zich uitstekend voor een pak voor de warme zomerdagen', zegt Paone.

Hoogheden

De kleermakerstraditie heeft haar bestaan te danken aan de koningen en prinsen van het vroegere koninkrijk Napels. Zij hadden volgens Paone grote belangstelling voor kwaliteit. 'Ze gingen zeer goed gekleed en verveelden zich vaak stierlijk. Dan lieten ze de kleermaker opdraven om hun pakken te laten maken, vermaken en dat nog een keer en nog een keer totdat de ultieme perfectie was bereikt. Ieder knoopje werd uitgebreid besproken.'

Zo leerden de kleermakers van Napels hun vak als de besten. 'Napels werd het centrum voor de kleding van de man, zoals Parijs dat voor de vrouw was.' Zelfs toen het koningshuis eerst uit Napels en later uit Italië verdween, bleef het ambacht bestaan. Een beetje Napolitaan laat zijn pak maken en kiest daarvoor de kleermaker in de stad waar zijn familie al generaties lang klant is.

Ciro Paone zag in 1968 in dat de kleermakerstraditie niet alleen voor Napolitaanse heren interessant was, maar ook voor mannen in andere steden en landen. Tegelijkertijd wist hij ook dat een klein kleermakerswinkeltje nooit pakken zou kunnen verkopen in Milaan, Londen of New York. Hij vroeg dus dertig 'sarti' uit zijn stad om hem te volgen in zijn project. Paone promootte het werk van deze mannen en kon zo pakkendragers in andere oorden vakwerk uit Napels leveren. Kiton heeft inmiddels eigen winkels in New York, Londen, Moskou, vele Duitse steden en is te koop bij diverse mannenmodezaken, zoals bij Pauw in Nederland. Klanten kunnen er hun maten laten opnemen, de kleermakers in Napels doen de rest. In Napels zelf verkoopt Kiton niets. 'Hier zijn nog genoeg andere kleermakers. De Napolitaan vertrouwt alleen zijn eigen mannetje.'

Met het industrialiseren van het kleermakersvak verdween ook het overdragen van kennis van vader op zoon. Daarom is Kiton een kleermakersschool begonnen. 'Jongeren uit Napels leren hier het vak. De besten komen bij ons werken. Het kleermakersvak blijkt enorm geliefd onder jongens en meisjes. We hadden de laatste keer tweehonderd aanmeldingen voor twintig opleidingsplaatsen.'

Kiton maakt 110 pakken per dag ofwel 24.000 pakken per jaar. Dat is een fractie vergeleken met de grote merken als Armani en Dolce & Gabbana. Die besteden het meeste werk dan ook vaak uit. Paone zegt de vraag ondanks de forse prijzen - een pak kost gemiddeld euro 4000 - niet aan te kunnen, en het complex wordt dan ook uitgebreid. 'Maar alles, pakken, shirts, dassen en schoenen, blijft met de hand gemaakt worden. Computers kennen we hier niet. We vinden het beter zo. En ik geef toe dat het predicaat 'handgemaakt' ook beter verkoopt. We hebben tegenwoordig ook handgemaakte spijkerbroeken. Ook daarin zit het ultieme vakmanschap.'

Tegen het einde van de wandeling door de hal met de sfeer van een atelier komt het gesprek toch op het onderwerp vuilnis. Waar laat Paone eigenlijk zijn afval? Hij wordt een beetje boos. 'Het is verschrikkelijk moeilijk vandaag de dag met mijn klanten een fatsoenlijk gesprek te voeren. Ze beginnen steeds over vuilnis en misdaad.' De verkoop van pakken is in elk geval niet gedaald door alle negatieve berichtgeving. Maar Paone wordt er wel moe van. 'Vooral buitenlandse kranten schrijven erg negatief. Ik moet Napels in het buitenland steeds verdedigen. Er is een keiharde aanpak nodig van de regering. Anders wordt ook het vuilnis een traditie.'